Nuri Yamut Anıtı

Nuri Yamut Anıtı: 1915 Zığındere Muharebeleri şehitlerinin kemiklerini kendi bütçesiyle toplayan General Nuri Yamut‘un yaptırdığı anıtın sarsıcı tarihi.

Gelibolu Yarımadası’nın Güney Cephesi, 1915 yılının Haziran ve Temmuz aylarında Çanakkale Muharebeleri’nin en vahşi, en yoğun göğüs göğse çarpışmalarına sahne oldu. Özellikle Zığındere Muharebeleri, o daracık ve derin vadi içinde sadece birkaç günde on binlerce neferin şehit düştüğü bir mahşer yeriydi. Savaşın getirdiği amansız aceleyle, binlerce kahraman o dönemde siperlerin içine, vadinin derinliklerine toplu olarak defnedilmek zorunda kalmıştı. İşte Nuri Yamut Anıtı, bu trajik coğrafyanın bağrından fışkıran kemiklerin ve zamana direnen bir askeri vefanın anıtsal hikayesidir.

General Nuri Yamut’un Tarihi Dokunuşu ve Anıtı

Savaştan yıllar sonra, 1943 yılında bölgede görev yapan 2. Kolordu Komutanı Tümgeneral Nuri Yamut, Zığındere civarındaki tarım faaliyetleri, rüzgarlar ve doğa şartları sebebiyle toprağın yüzeyine çıkan binlerce şehit kemiğini derin bir hüzünle fark etti. Paşa, askeri bir emirle kalmayıp kendi şahsi bütçesini de ortaya koyarak, o sarp arazide açıkta kalmış tüm kutsal emanetleri askerleriyle birlikte tek tek toplattı. Toplanan binlerce adsız kahramanın kemiği, bugün anıtın merkezinde yer alan zemin altındaki bir şehitlik mahzenine saygıyla defnedildi.

Yıllarca Açık Kalan Mezar ve Milli Park Dönemi

Bu yapıyı Çanakkale’deki diğer tüm abidevi yapılardan ayıran, uzun yıllar boyunca yaşayan sarsıcı bir geleneği barındırmasıydı. Anıtın altındaki bu toplu mezarın üzeri, inşa edildiği dönemden sonra uzunca bir süre bilinçli olarak açık bırakıldı. Bunun sebebi, çevredeki köylüler ya da sahada çalışanlar tarafından Zığındere Vadisi‘nde yeni bir şehit kemiği bulunduğunda getirilip bu kutsal mahzene eklenebilmesiydi.

Çanakkale’nin bu yaşayan kutsal haznesi, sonraki yıllarda Milli Park dönemine geçilmesiyle birlikte koruma altına alınarak aslına uygun bir mimariyle tamamen kapatıldı ve bugünkü anıtsal lahit formuna kavuşturuldu.

Topoğrafya ve Gökçeada’nın Gölgesindeki Konum

Nuri Yamut Anıtı, coğrafi konumu ve sunduğu manzara ile de yarımadanın en etkileyici noktalarından biridir. Alçıtepe köyünden batıya doğru ilerleyen yola çıkıp baktığınızda; tarihi Zığındere Sargıyeri Şehitliği’nin hemen ilerisinde, adeta deniz kıyısına dikilmiş bir fener gibi kendini gösterir.

Eğer başınızı anıtın sütunlarından ileriye, Ege’nin maviliğine doğru çevirirseniz, hemen arkasında batan güneşin altında nazlı bir silüet gibi yükselen Gökçeada manzarasını görürsünüz. Kara savaşlarının en kanlı cephesi, bugün arkasına aldığı Gökçeada dekoruyla ziyaretçilerine hüzünlü ama bir o kadar da mağrur bir topoğrafik ders vermektedir. Toprağın üstünde yürürken bastığımız yerin altındaki o mahşeri fısıldayan Nuri Yamut Anıtı, her Çanakkale gezisi rotasında mutlaka adımlanması gereken sessiz bir saygı duruşudur.

Güney Cephesi’nin en kanlı çarpışmalarına sahne olan Zığındere’de yükselen Nuri Yamut Anıtı, savaş döneminde siperlere toplu olarak defnedilen adsız kahramanlarımızın anısını yaşatır. Tümgeneral Nuri Yamut’un şahsi bütçesiyle açıkta kalan kemikleri toplatarak yaptırdığı bu anıtsal lahit, arkasına aldığı Gökçeada silüeti ile yarımadanın en sarsıcı ve hüzünlü vefa sembollerinden biridir.

YAZAR

YURTSEV YARICI

Rehber, Araştırmacı & Yazar

Bu sayfanın içerik üreticisi Yurtsev Yarıcı, Lisanslı Tur Rehberi ve Savaş Tarihi Uzmanı. Tüm Profil →