Doktor ve Oğlu

Doktor ve Oğlu; Çanakkale savaşında sargı yerinde evladını vatana feda eden bir babanın yürek yakan hikayesi ve Karasi gazetesinde yayınlanan destanı.

Çanakkale’de Bir Baba, Bir Doktor ve Oğlu

Çanakkale sırtlarında gök yarılmış, toprağa şarapnel ve kan yağıyordu. Sargı yerinde, feryatların ve barut kokusunun birbirine karıştığı o mahşeri kalabalığın ortasında bir adam duruyordu: Doktor Tarık Nusret. Triyaj masasının başında, elindeki sınırlı sayıdaki morfinle yaşam ve ölüm arasında bir hakemdi. Karar mekanizmasını yitirmemek ve duygusal bir çöküntü yaşamamak için sedyedekilerin yüzüne dahi bakmıyor, şefkat yorgunluğuna karşı bir kalkan olarak sadece yaralara odaklanıyordu.

Bu mahşeri ortamda işleyen tıbbi sistemin kalbi, “triyaj” denilen o amansız sınıflandırma kuralıydı. Savaşın o acımasız ve soğuk matematiğinde, hekimlerin elindeki kısıtlı tıbbi malzeme, yatak sayısı ve zaman ile kapıya yığılan yüzlerce yaralı arasındaki uçurumu yönetmenin tek yolu buydu.

Triyaj; sedyeyle getirilen askerleri durumlarına göre acil müdahale edilmesi gerekenler, bekleyebilecekler ve yaşama umudu olmayanlar olarak ayırma yönteminin adıydı.

Doktor Tarık Nusret‘in o ahşap masada icra ettiği görev tam olarak buydu: “Hangi yaralının ameliyatla kurtarılabileceğine saniyeler içinde karar vermek.”

Eğer ağır bir vakaya, kurtulma ihtimali çok düşük olan bir askere elindeki o kıymetli morfinleri veya uzun ameliyat saatlerini harcarsa, bu sırada kapıda müdahale edilmeyi bekleyen, kan kaybından ölecek onlarca hafif veya orta yaralı askerin vebali vicdanına ağır bir yük olacaktı. Bu yüzden o masanın başındaki hekim, merhametini çadırın dışında bırakıp buz gibi bir mantıkla çalışmak zorundaydı. Triyaj masası, sadece tıbbi bir teşhis yeri değil; vicdanın, devlet aklının ve “kamu hakkının” en keskin şekilde sınandığı, adaletin dağıtıldığı bir teraziydi.

Bir Babanın Çanakkale’deki İmtihanı

İşin en yoğun, çığlıkların en sağır edici olduğu o kargaşa anında, sedyeciler masaya 20 yaşlarında gencecik bir beden yatırdılar. Doktor hızla sedyedeki bedenin yaralarına odaklandı. Genç Askerin bir ayağı kopmak üzereydi, karın bölgesi şarapnelle paramparça olmuştu. Yılların tıbbi tecrübesi ona acı gerçeği anında haykırdı: Bu gencin yaşama şansı yoktu. Vücudu o şartlarda saatler sürecek bir ameliyatı asla kaldıramazdı. Doktor, kopmak üzere olan bacağı usulca sardı, parçalanmış karnını toparladı ve kısıtlı kaynakları, kısıtlı zamanı meşgul etmemek adına o soğuk, rutin emrini verdi:

“Kaldırın… Gölge bir yere alın.”

Bu emir, kurtarılma umudu kalmayan vatan evlatlarının, tıbbın çaresiz kaldığı o noktada, son nefeslerini sükûnet ve tevekkül içinde verebilmeleri için bırakıldıkları ağaç altlarına; yani dünyevi acıların son bulduğu, ulvi bir şehadet makamına uğurlanmaları demekti.

Tam o an, çadırı dolduran onca feryadın arasından, sedyedeki gencecik bedenin kurumuş dudaklarından son bir nefes gibi dökülen titrek bir fısıltı duyuldu. Gücü tükenmek üzere olan ama doktorun ruhunu derinden sarsacak kadar tanıdık bir sesti bu:

“Baba… Baba benim. Ben Tahsin.”

O ana dek sedyedekilerin yüzüne bakmaktan kaçınan Doktor Tarık Nusret, bu tanıdık sesle irkildi. Başını kaldırdığında, aynı cephede olduğundan dahi habersiz olduğu canparesi Tahsin yatıyordu karşısında. Çadırdaki o boğucu gürültü bir anda sustu, zaman dondu. Titreyen elleriyle evladının yüzündeki kanı sildi, barut kokan saçlarını okşadı ve alnından öperken, boğazında düğümlenen bir hıçkırıkla fısıldadı:

“Oğlum benim… Sen de mi buradaydın?”

Bir yanda babalık içgüdüsü, diğer yanda hekimlik yemini ve vatan borcu çarpışıyordu. Elinde kalan son ağrı kesicilerden bir kaçıyla daha fazla ilaç vererek evladının o korkunç acısını dindirebilir, belki ona daha huzurlu bir son verebilirdi. Fakat o ilaca, yaşama umudu olan ve ancak o sayede kurtarılabilecek başka bir vatan evladının, sıradaki bir başka Mehmetçiğin ihtiyacı vardı. Yüreği paramparça olan baba, insanüstü bir iradeyle çadırda nefesini tutmuş onlara bakan sedyecilere döndü ve yutkunarak emrini yineledi:

“Bu benim oğlum… Gölge bir yere kaldırın.”

Evladını o ağaç altına, karanlık gölgeye uğurladıktan hemen sonra gözyaşlarını içine akıtıp, masaya yatırılan bir başka Mehmetçiğin yarasına döndü. Tüm gün ve gece boyunca kan ter içinde yüzlerce yaralıyı daha muayene etti, o ağır kararları vermeye devam etti; durmadı, dinlenmedi, kendi acısını yaşamaya bir saniye bile vakit bulamadı. Ancak ertesi günün ilk ışıklarıyla sedye akını hafiflediğinde koşarak o gölgeliğe gidebildi. Fakat çok geçti…

Oğlu Tahsin çoktan Şehit olmuş, silah arkadaşları tarafından toprağa emanet edilmişti. Taze bir mezarın başında dizleri üstüne yığılan Tarık Nusret‘in dudaklarından, oradakilerin hafızasına kazınacak şu sözler döküldü:

“Oğlum beni ne olur affet… Babanı bağışla, onu sana yapamazdım. O senin hakkın değildi oğlum. O senin hakkın değildi…”

Bir Acının Ölümsüzleştiği Satırlar

Bir baba; Doktor Tarık Nusret… Kendi evladını hiçbir vatan evladından üstün tutmamış, o mahşer yerinde ona en ufak bir ayrıcalık yapmamıştı. İşte “Çanakkale Ruhu” tam olarak buydu. Böylesine insanüstü bir fedakârlık, sadece oradaki birkaç kişinin hafızasında kalıp unutulup gidemezdi. Bu destansı veda, cepheden gelen haberler ve dönen gazilerin anlatımlarıyla o dönem Balıkesir’de yayın yapan yerel basının en önemli organı olan Karasi (Karesi) gazetesinin sütunlarına taşınarak ölümsüzleşti.

1886 yılından beri bölgenin nabzını tutan bu köklü gazete, savaş yıllarında cephe gerisindeki halkın hem en büyük haber kaynağı hem de en güçlü psikolojik dayanağıydı. Balıkesir gibi Çanakkale’ye lojistik ve insan gücü sağlayan, binlerce evladını, lise öğrencisini, kınalı kuzusunu cepheye yollayıp geri alamayan bir şehirde, evlat yolu gözleyen aileler bu haberi okuduğunda adeta yasa boğuldular. Karasi gazetesi, bu trajediyi sayfalarına taşıyarak aslında cephe gerisinde sessizce ağlayan sivil halkın acısına yüce bir anlam katıyordu.

Kendi çocuğunu kaybeden bir anne ya da baba, o satırları okuduğunda şunu görüyordu: En yetkili askeri doktor bile elindeki devlet imkanını, o son ilacını kendi öz evladına değil de yaşama umudu olan meçhul bir memleket çocuğuna ayırabiliyordu. Halk, evlatlarının ve kayıplarının boşuna olmadığını, vatan uğruna verilen bu büyük mücadelenin böylesine mukaddes bir adalet, eşitlik ve feragat üzerine inşa edildiğini o gazete nüshalarından idrak ediyordu. Karesi gazetesinin sararmış yapraklarında mürekkebe dökülen bu olay, bireysel bir evlat acısını ulusal bir yasa, oradan da bir milletin ortak direniş mitine dönüştürerek tarihteki şanlı yerini aldı.

Unutulmayacak Bir Fedakârlık, Ebedi Bir Miras

Doktor Tarık Nusret, o gün o kanlı ahşap masanın başında yalnızca kendi öz evladını feda etmemiş; adaleti, vicdanı ve vatan sevgisini her türlü kişisel acının üstüne koyarak koca bir millete ruh vermiştir. O gün o gölgelik alana bırakılan sadece gencecik Tahsin değil, bir babanın dünyevi tüm umutlarıydı. Ancak o acı dolu karanlık gölgeden, bugün üzerinde özgürce nefes aldığımız bağımsız bir ülkenin şafağı doğdu.

Tıpkı binlerce isimsiz kahraman gibi, Şehit Tahsin ve yüreği paramparça ama başı dik babası Doktor Tarık Nusret de Çanakkale’nin o geçilmez topraklarında, milletin sinesinde ebedi bir istirahattedir. Onların kanla, gözyaşıyla ve insanüstü bir iradeyle bıraktığı bu sarsıcı miras, “Çanakkale Ruhu”nun asla silinmeyecek bir mührü olarak tarihin altın sayfalarında ve vicdanlarımızda sonsuza dek yankılanmaya devam edecektir.